Po DECONFINING. Narracje bliskości i dystansu

Co pozostaje po czterech latach artystycznej współpracy między Europą a Afryką?

After DECONFINING: Narratives of Proximity and Distance to rozmowa podsumowująca projekt DECONFINING – Arts, Culture and Policies in Europe and Africa, wieloletnie międzynarodowe przedsięwzięcie realizowane w latach 2022–2026.

Projekt DECONFINING powstał z myślą o budowaniu bardziej partnerskich, sprawiedliwych i trwałych relacji kulturalnych między Europą a Afryką. Połączył artystów, badaczy, organizacje kulturalne, osoby zajmujące się polityką kulturalną oraz publiczność z ponad 30 krajów. W ciągu kilku lat setki artystów i profesjonalistów sektora kultury wzięły udział w rezydencjach artystycznych, wystawach, performansach, badaniach, publikacjach, podcastach, konferencjach i międzynarodowych wymianach.

W centrum DECONFINING znalazło się proste, a zarazem złożone pytanie: w jaki sposób współpraca kulturalna między Europą a Afryką może wyjść poza paternalistyczne, kolonialne i zachodniocentryczne modele?

Rozmowa podsumowuje cztery lata współpracy i stawia pytanie o to, co pozostaje po formalnym zakończeniu projektu. Zamiast koncentrować się wyłącznie na wystawach, publikacjach czy rezultatach instytucjonalnych, uczestnicy zastanawiają się nad tym, co udało się zbudować między ludźmi: zaufaniem, przyjaźnią, wspólną wiedzą oraz nowymi sposobami współpracy.

Dyskusja dotyczy mobilności artystycznej, dyplomacji kulturalnej, dekolonizacji, międzynarodowej polityki kulturalnej i międzykontynentalnej współpracy artystycznej, a także nierówności strukturalnych, które wciąż wpływają na wymianę kulturalną — między innymi systemów wizowych, dostępu do finansowania i nierównej swobody przemieszczania się.

Szczególna uwaga poświęcona jest relacjom między Europą Środkowo-Wschodnią a Afryką Wschodnią i Południowo-Wschodnią. Zamiast patrzeć na stosunki europejsko-afrykańskie przede wszystkim przez pryzmat dominujących narracji Europy Zachodniej, DECONFINING starał się wydobywać mniej widoczne historie, podobieństwa i powiązania kulturowe między takimi krajami jak Polska, Węgry, Tanzania, Zambia, Uganda i Kenia.

Rozmówcy zastanawiają się również nad znaczeniem bezpośrednich, fizycznych spotkań. Od rezydencji artystycznych we Wrocławiu i Dar es Salaam, przez rozmowy pod drzewami w Nafasi Art Space, po wspólne posiłki, warsztaty i nieformalne wymiany — projekt pokazał, że wartościowej współpracy międzynarodowej nie da się sprowadzić wyłącznie do spotkań online i ram instytucjonalnych.

Wśród rezultatów projektu znalazły się rezydencje artystyczne i nowe prace wideo, performanse i instalacje, międzynarodowe konferencje i fora partnerskie, podcasty, archiwum cyfrowe oraz antologia „Narratives of Closeness and Distance from Central-Eastern Europe and South-Eastern Africa – A Multicontextual Patchwork”. Publikacja zgromadziła perspektywy artystyczne, literackie i akademickie i została udostępniona w kilku językach, między innymi po polsku, w języku kiswahili, węgierskim i nyanja.

Ostatecznie rozmowa stawia pytanie o to, jak może wyglądać przyszłość współpracy kulturalnej między Europą a Afryką w czasie politycznej niepewności, zmieniających się priorytetów finansowania i przeobrażeń w relacjach globalnych — oraz czy więzi powstałe dzięki projektom takim jak DECONFINING mogą trwać również poza strukturami, które początkowo umożliwiły ich powstanie.

Uczestnicy:
Lilian Hipolyte Mushi – dyrektorka Nafasi Art Space, Dar es Salaam, Tanzania
Urszula Markowska-Manista – Uniwersytet Warszawski, badaczka i współredaktorka publikacji DECONFINING
Karolina Bieniek – dyrektorka Fundacji Art Transparent, Wrocław
Barna Petrányi – dyrektor zarządzający Pro Progressione, Budapeszt, Węgry

Prowadzenie: Patrycja Rozwora

Rozmowa została zarejestrowana w ramach 24. Przeglądu Sztuki SURVIVAL we Wrocławiu, organizowanego przez Fundację Art Transparent.

Partner medialny: Contemporary Lynx